Kısaca: Tasarruf finansmanı taksit gelir oranı, aylık taksit tutarının hane gelirine bölünmesiyle bulunur. Hesaplamada tüm düzenli gelirleri ve mevcut borç taksitlerini birlikte değerlendirmek gerekir. Sözleşme öncesi bu oranı %35-40 bandında tutmak, ödeme gücünü aşan taahhütlerin önüne geçer.
- Taksit/gelir oranı = aylık taksit ÷ toplam hane geliri × 100 formülüyle hesaplanır.
- Hane gelirine maaş, kira, serbest meslek ve düzenli diğer gelirler dahil edilir; tek seferlik gelirler sayılmaz.
- Mevcut kredi ve kredi kartı taksitleri de toplam yükümlülüğe eklenmelidir.
- Sürdürülebilir üst sınır çoğu hane için %35-40 aralığıdır; %50 üzeri riskli kabul edilir.
- BDDK'nın 1 Temmuz 2026 kuralına göre peşinat hariç en düşük taksit, en yüksek taksitin üçte birinden az olamaz.
İçindekiler
Tasarruf finansmanı taksit gelir oranı, aylık taksit tutarının hane gelirine bölünmesiyle bulunur ve sözleşmenin ödeme gücünüze uygun olup olmadığını gösterir. Bu oranı doğru hesaplamak, imza atmadan önce taahhüdün sürdürülebilir olup olmadığını görmenin en pratik yoludur. Aşağıda adım adım hesaplama yöntemini, hangi gelirlerin sayılacağını ve hangi oranın güvenli kabul edildiğini somut örneklerle bulacaksınız.
Tasarruf finansmanı taksit gelir oranı nedir ve neden önemlidir?
Taksit/gelir oranı, her ay ödeyeceğiniz taksitin hane bütçenizde ne kadar yer kapladığını yüzde olarak gösterir. Oran yükseldikçe beklenmedik bir harcamada ödeme güçlüğü çekme ihtimali artar. Tasarruf finansmanı sisteminde taksitler belirli bir vade boyunca düzenli ödenir; bu yüzden oranı sözleşmenin ilk gününden teslimat sonrasına kadar korumak gerekir.
Bu oran yalnızca bugünkü taksiti değil, gelecekteki gelir dalgalanmalarını da hesaba katmayı gerektirir. Gelirinizin sabit olup olmadığı, hane içinde başka gelir olup olmadığı ve mevcut borçlarınız oranı doğrudan etkiler. Sözleşme öncesi bu tabloyu netleştirmek, sonradan taksit düşürmek ya da sıra değiştirmek zorunda kalmaktan daha ucuza gelir.
Adım 1: Aylık toplam hane gelirini netleştirin
Hane geliri, aynı evde yaşayan ve giderlere katkı sağlayan kişilerin düzenli gelirlerinin toplamıdır. Maaş, serbest meslek kazancı, düzenli kira geliri ve varsa düzenli sosyal yardımlar bu toplama girer. Prim, ikramiye veya tek seferlik satış geliri gibi değişken kalemleri hesaba katmayın; bunlar taksit ödemesinin sürekliliğini garanti etmez.
Gelirinizi belgelerken son üç aylık hesap hareketlerinizi ve varsa tasarruf finansmanı gelir belgesi rehberindeki belgeleri esas alın. Kurumlar gelir belgesi talep edebilir; hangi belgenin neyi kanıtladığını bilmek, başvuruda gecikme yaşanmasını önler.
Adım 2: Mevcut borç taksitlerini ekleyin
Yeni taksiti hesaplamadan önce halihazırda ödediğiniz kredi, kredi kartı ve benzeri taksitleri listeleyin. Toplam yükümlülük, yeni taksit ile mevcut taksitlerin toplamıdır. Örneğin aylık 8.000 TL kredi taksiti ödüyorsanız ve tasarruf finansmanı taksiti 6.000 TL ise aylık toplam yükümlülüğünüz 14.000 TL olur.
Kredi kartı ekstresindeki asgari ödeme tutarını değil, taksitli harcamaların aylık toplamını dikkate alın. Asgari ödemeye göre yapılan hesap, gerçek yükü olduğundan düşük gösterir ve oranı yanıltıcı biçimde düşürür.
Adım 3: Taksit/gelir oranını hesaplayın
Formül basittir: aylık taksit ÷ aylık toplam hane geliri × 100. Örneğin hane geliri 40.000 TL, yeni taksit 12.000 TL ise oran %30 olur. Mevcut 4.000 TL kredi taksiti varsa toplam yükümlülük 16.000 TL, oran ise %40’a çıkar.
Hesabı iki ayrı sütunda yapın: yalnızca yeni taksit için oran ve mevcut borçlarla birlikte toplam oran. Karar verirken toplam oranı esas alın. Tasarruf finansmanı taksit gelir oranı hesabına peşinat ve organizasyon ücreti gibi peşin ödemeler dahil edilmez; yine de bunların nakit akışınızı nasıl etkileyeceğini ayrıca planlamanız gerekir.
Adım 4: Sürdürülebilir oranı belirleyin
Hane bütçesinde taksitlere ayrılabilecek pay için kesin bir yasal sınır bulunmaz; bankalar ve finansman kuruluşları kendi değerlendirme ölçütlerini uygular. Pratikte %35-40 bandı, zorunlu giderlere ve beklenmedik harcamalara yer bırakan güvenli aralık sayılır. %50’yi aşan oranlarda küçük bir gelir kaybı veya beklenmedik gider ödeme güçlüğüne yol açabilir.
Gelirinizin ne kadarının sabit olduğuna göre bu sınırı aşağı çekin. Serbest meslek sahibiyseniz ya da hane gelirinin tamamı tek kişiye bağlıysa %30-35 bandında kalmak daha sağlıklı olur. Birden fazla düzenli gelir varsa üst sınıra yaklaşabilirsiniz.
Somut örnek: iki hane, iki farklı sonuç
| Kalem | Hane A | Hane B |
|---|---|---|
| Aylık hane geliri | 50.000 TL | 50.000 TL |
| Yeni tasarruf finansmanı taksiti | 15.000 TL | 22.000 TL |
| Mevcut kredi taksiti | 5.000 TL | 5.000 TL |
| Toplam aylık yükümlülük | 20.000 TL | 27.000 TL |
| Taksit/gelir oranı | %40 | %54 |
| Değerlendirme | Sınırda, izlenmeli | Riskli, taahhüt aşırı |
Hane A’nın oranı üst sınıra yakın olsa da yönetilebilir düzeydedir; yine de gelir dalgalanmasına karşı birkaç aylık taksit tutarında yedek akçe ayırmalıdır. Hane B’de ise taksit, gelirin yarısından fazlasını alır. Bu hane için taksiti düşürmek, vadeyi uzatmak ya da peşinatı artırmak gerekir. Aksi halde ilk gelir kesintisinde ödeme aksama riski yüksektir.
BDDK kuralı oranı nasıl etkiliyor?
BDDK’nın 1 Temmuz 2026’dan itibaren uygulanacak kuralına göre, peşinat dışında kalan en düşük taksit en yüksek taksitin üçte birinin altına inemez. Bu kural, ödeme planındaki en düşük ve en yüksek taksit arasındaki farkı sınırlar. Bunun sizin için anlamı şu: taksitlerinizi gelirinize göre ayarlarken planın kendi içindeki oran şartını da kontrol etmeniz gerekir. Aksi halde seçtiğiniz ödeme planı kurum tarafından onaylanmaz.
Erken teslimde istenen ödeme oranının yükseltilmesi ve teslim süresinin uzatılması da nakit akışınızı etkiler. Erken teslim almayı planlıyorsanız taksit/gelir oranını bu ek ödeme yükünü de katarak yeniden hesaplayın.
Sözleşme öncesi kontrol listesi
- Son üç aylık gelir belgelerinizi hazırlayın ve düzenli gelirleri ayırın.
- Mevcut tüm kredi ve kart taksitlerini tek listede toplayın.
- Yeni taksitle birlikte toplam yükümlülüğü ve oranı hesaplayın.
- Oran %40’ı aşıyorsa taksiti düşürmenin veya peşinatı artırmanın yollarını arayın.
- Ödeme planının üçte bir kuralına uygunluğunu kontrol edin.
- Sıra değişikliği veya sözleşme değişikliği ihtimalini ve maliyetini önceden öğrenin.
Sıra değiştirme ve sözleşme değişikliği taksit tutarınızı ve teslimat zamanınızı etkileyebilir. Bu işlemlerin maliyetini tasarruf finansmanı sıra değiştirme ve sözleşme değişikliği rehberlerinden inceleyebilirsiniz. Banka kredisiyle maliyet karşılaştırması yapıyorsanız konut kredisi masrafları yazısı, masrafların taksitle ödenip ödenemeyeceğini açıklar.
Sık yapılan hatalar
- Yalnızca yeni taksiti hesaplayıp mevcut borçları unutmak.
- Değişken gelirleri sabit gelir gibi saymak.
- Peşinat ve organizasyon ücretini nakit akışından düşmemek.
- Oranı bir kez hesaplayıp gelir değişimlerinde güncellememek.
- Üçte bir kuralını ve erken teslim şartlarını sözleşme öncesi kontrol etmemek.
Sık sorulan sorular
Tasarruf finansmanı taksit gelir oranı nasıl hesaplanır?
Aylık taksit tutarını aylık toplam hane gelirine bölüp 100 ile çarpın. Mevcut kredi taksitlerini de toplam yükümlülüğe ekleyerek toplam oranı ayrıca hesaplayın.
Hangi gelirler hane gelirine dahil edilir?
Maaş, serbest meslek kazancı, düzenli kira geliri ve düzenli sosyal yardımlar dahil edilir. Prim, ikramiye ve tek seferlik gelirler süreklilik taşımadığı için genellikle hesaba katılmaz.
Sürdürülebilir taksit/gelir oranı kaç olmalı?
Kesin bir yasal sınır yoktur; pratikte -40 bandı güvenli kabul edilir. Gelirin tek kaynağa bağlı olduğu hanelerde -35 bandında kalmak daha sağlıklıdır.
BDDK'nın üçte bir kuralı nedir?
1 Temmuz 2026 itibarıyla geçerli kurala göre peşinat hariç en düşük taksit, en yüksek taksitin üçte birinden az olamaz. Bu, ödeme planının alt ve üst taksitleri arasındaki farkı sınırlar.
Oranım yüksek çıkarsa ne yapmalıyım?
Taksiti düşürmek, vadeyi uzatmak veya peşinatı artırmak seçeneklerini değerlendirin. Mevcut borçları kapatmak da toplam yükümlülüğü azaltır. Sözleşme imzalamadan önce planı bu seçeneklerle yeniden hesaplayın.
İlgili yazılar
- Tasarruf Finansmanı Açık Artırma: 5 Adımda Teklif Mantığı
- Tasarruf Finansmanı Gelir Belgesi: Hangi Belge Neyi Kanıtlar?
- Tasarruf Finansmanı Kefil: Yükümlülükler ve Riskler
Bankaların güncel oranlarıyla aylık taksidi karşılaştırın.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır, kişisel finansal danışmanlık değildir. Oran ve mevzuat bilgileri yazının yayımlandığı tarihteki kaynaklara dayanır; işlem yapmadan önce güncel koşulları bankanızdan teyit edin.
